Tags

, ,

Op Palmzondag start de Goede Week, dit is de week waarin de christenen het lijden, de dood en de verrijzenis van Jezus Christus herdenken. Deze week vormt het hoogtepunt van het liturgisch jaar. Aan de Goede Week zijn heel wat interessante tradities verbonden. De Pelgrimstafel in de kapel van het Sint-Julianusgasthuis in Antwerpen is daar een voorbeeld van.

IMG_9083

Pelgrimstafel in de kapel van het Sint-Julianusgasthuis in Antwerpen

Palmzondag

Palmzondag, de dag waarop de intrede van Jezus in Jeruzalem wordt herdacht, luidt het begin van de Goede Week in. Op deze dag worden palmtakken (of buxustakken in noordelijke landen) gezegend en vinden er op verschillende plaatsen, zoals in het Vlaams-Brabantse Hoegaarden, palmprocessies plaats. In sommige protestantse kerken leggen veel mensen op Palmzondag een openbare belijdenis van hun geloof af.

Palmprocessie_in_Hoegaarden

Palmprocessie in Hoegaarden

 

Witte Donderdag

Op Witte Donderdag wordt het Laatste Avondmaal van Christus met zijn apostelen en de instelling van de Eucharistie herdacht. De liturgie van Witte Donderdag omvat de voetwassing van enkele gelovigen door de priester, die Jezus en de apostelen symboliseren. Tijdens de voetwassing zingt men gewoonlijk de hymne Ubi Caritas. De voetwassing staat symbool voor naastenliefde en dienstbaarheid en is tevens een oproep aan de gelovigen om Christus’ voorbeeld hierin na te volgen.

DSC_4975

Voetwassing van Petrus door Jezus – Nog tot en met 23 april te bewonderen op onze tentoonstelling ‘Met zorg omringd‘!

Ook bestaat de gewoonte om op Witte Donderdag zeven kerken te bezoeken en daar te bidden bij het Heilig Sacrament  (bewaard in een provisoir tabernakel) als gedachtenis aan het Laatste Avondmaal. De zeven kerken verwijzen naar de zeven Romeinse basilieken. Op andere plaatsen, bijvoorbeeld in Rupelmonde, bestaat het gebruik om na de voetwassing tijdens de avonddienst op Witte Donderdag van op de eerste verdieping van het stadhuis een vijftal manden met ‘Apostelbrokken’ (stukken brood) naar beneden te werpen. Het brood werd door de omstaanders opgeraapt en mee naar huis genomen.

Elk jaar op Witte Donderdag wordt in het Sint-Julianusgasthuis in Antwerpen een Pelgrimstafel georganiseerd. Er worden enkel visgerechten geserveerd omwille van de vastentijd. Midden op de tafel staat een Christusbeeld ingesmeerd met boter. Boter was een luxeproduct en moeilijk verkrijgbaar. Het gebruik dateert uit de 16de eeuw wanneer een Spaanse edelman volgens de legende zijn zielenheil wilde verzekeren door het schenken van een som geld voor het inrichten van een jaarlijkse maaltijd voor twaalf arme mannen (naar analogie met de twaalf apostelen). Vandaag vindt de Pelgrimstafel onderdak in de galerie ‘De Zwarte Panter’ aan de Hoogstraat. De galerie is gehuisvest in de voormalige kapel van het Sint-Julianusgasthuis. Dit gasthuis is tevens een rustpunt voor bedevaarders die op weg zijn naar Santiago de Compostela. De bedevaarders kunnen er maximum drie nachten verblijven. Geïnteresseerden kunnen op Witte Donderdag (13 april 2017) een kijkje komen nemen in de kapel van het Sint-Julianusgasthuis in de Hoogstraat in Antwerpen tussen 10 en 18 uur. Op Erfgoeddag (23 april 2017) kan je er de tentoonstelling ‘Zorg voor pelgrims’ bezoeken.

Goede Vrijdag

Op Goede Vrijdag worden het lijden en de kruisdood van Jezus herdacht. De betekenis van Goede Vrijdag ligt in het offer dat Jezus heeft gebracht door middel van zijn dood op Calvarië. Het offer van Jezus werd reeds in het Oude Testament voorafgebeeld door onder andere het offer van Isaak. Net als Jezus was Isaak immers onschuldig. Dankzij de dood van Jezus werd de schuld voor de zonde afgekocht. Jezus stierf op het kruis uit liefde voor de mensen. Hij heeft door zijn gehoorzaamheid aan God de Vader de ongehoorzaamheid van Adam en Eva goedgemaakt.

Goede Vrijdag is een verplichte vastendag voor katholieken. Dit betekent dat alle gedoopten tussen 18 en 60 jaar slechts één volledige maaltijd mogen eten. Op veel plaatsen wordt om 15 uur de kruisweg met 14 staties gebeden en ’s avonds is er een viering met kruisverering. De godslamp naast het tabernakel is gedoofd omdat er dan geen geconsacreerde hosties in het tabernakel bewaard worden. De liturgische kleur is paars of rood, een verwijzing naar het lijden en de dood van Christus.

In de orthodoxe kerken begint de Goede Vrijdagdienst op donderdagavond. Tijdens een dienst worden de passieteksten uit de vier evangelies gezongen en ook een aantal antifonen. Bij het zingen van de vijftiende antifoon wordt een kruis door de noordelijke deur van de iconostase naar het midden van de kerk gedragen en daar neergezet. De liturgische kleur bij de orthodoxen op Goede Vrijdag is paars.

IMG_8877

Orthodoxe kerk van de Heilige Apostel en Evangelist Mattheos in Leuven op Goede Vrijdag

Stille Zaterdag

Stille Zaterdag is de dag waarop herdacht wordt dat Jezus in het graf lag. Op deze dag wordt de Eucharistie niet gevierd in de katholieke kerken. Er worden enkel hosties bewaard voor stervenden die de communie zouden willen ontvangen. De altaardwalen worden weggehaald en de kerken zijn niet versierd. Stille Zaterdag is een dag van rouw en inkeer. Op Witte Donderdag, Goede Vrijdag en Stille Zaterdag worden ’s ochtends op enkele plaatsen (vooral in kloosters) de Donkere Metten gehouden. In deze getijdengezangen staan de klaagzangen van Jeremia centraal. Ze worden ‘donker’ genoemd omdat tijdens de dienst de kaarsen één voor één gedoofd worden. Uiteindelijk blijft slechts één kaars branden, terwijl de kerk verder in duisternis gehuld is. Deze Donkere Metten zijn meditaties op het lijden van Christus in een opeenvolging van psalmodie, klaagzangen en dramatische responsories.

Pasen

De liturgie van de paaswake begint bij zonsondergang en eindigt bij zonsopgang tijdens de nacht van paaszaterdag op Pasen. Er wordt herdacht dat Jezus tijdens deze nacht opgestaan is uit de dood. Het licht, als teken voor Christus, wordt feestelijk binnengedragen in de kerk. De gelovigen hebben een kaars en steken die aan met het vuur van de paaskaars en men geeft het licht aan elkaar door. Pasen is het feest van de vreugde om Jezus’ verrijzenis. De klokken luiden opnieuw en het Gloria wordt gezongen.

Het doopwater wordt gezegend en de gelovigen hernieuwen de doopbeloften. Als er dopelingen zijn, worden ze gedoopt tijdens de paaswake. Vervolgens wordt de Eucharistie gevierd. De paaskaars staat symbool voor het licht van de verrezen Christus. In de kaars zijn vijf wierookkorrels in kruisvorm gestoken: ze verbeelden de vijf kruiswonden van Jezus.

IMG_4132_Small

Vuur aan het begin van de paaswake

 

Advertenties